|
Η Κατερίνα Σχισμένου συνομιλεί με τον διευθυντή του Ζωγραφείου Ιωάννη Δεμιρτζόγλου
Ήταν το 1893, όταν ο νεαρός τότε αρχιτέκτονας Περικλής Φωτιάδης σχεδίασε το νέο σχολείο της Κοινότητας Σταυροδρομίου, που σύμφωνα με την απόφαση της Κοινότητας θα έπαιρνε το όνομα του “μεγαθύμου χορηγού του, ευγνωμοσύνης και τιμής ένεκα”, του πεφωτισμένου μεγαλοεπιχειρηματία Χρηστάκη Ζωγράφου, που παραχώρησε στην κοινότητα το υπέρογκο ποσό των 10.000 χρυσών λιρών, με στόχο να ιδρυθεί ένα σχολείο σύγχρονο και προοδευτικό, ένα σχολείο πρωτοποριακό που θα κάλυπτε τις εκπαιδευτικές ανάγκες της ρωμαίικης παιδείας και θα είχε κατεύθυνση τις θετικές επιστήμες.
Η υπεροχή του ελληνικού στοιχείου τότε στην Κωνσταντινούπολη ήταν αδιαμφισβήτητη.
Η συνθήκη της Λωζάνης και ό,τι προηγήθηκε στον κόσμο της Ανατολής έρχεται να ανατρέψει όμως το σκηνικό. Ο ελληνισμός της Πόλης σταδιακά συρρικνώνεται και αποδυναμώνεται. Ημερομηνίες σταθμοί το ’55, το ΄64 και το ΄74 έδωσαν τη χαριστική βολή. Η ιστορία της Μεγαλονήσου στενά δεμένη με τη μοίρα του Ελληνισμού της Πόλης.
Από 49 σχολεία και 5000 μαθητές το 1964 σήμερα μείναμε 5 με 264 μαθητές. Παρ’ όλα αυτά η Ομογένεια χαλυβδώνεται με πείσμα και πίστη. Η παρουσία της ΑΘΠ του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου σηματωρός και ευλογία για το μέλλον της.
Άνεμος αισιοδοξίας πνέει με την ανατολή του 21ου αιώνα. Πραγματοποιείται το πρώτο παγκόσμιο συνέδριο το 2006, με θέμα «Το χθες και το σήμερα της Ρωμιοσύνης». Για πρώτη φορά συζητείται ανοιχτά το μέλλον της Ρωμιοσύνης, τα «μεγαλεία» του παρελθόντος δεν αναλαμβάνει ρόλο πρωταγωνιστικό σε θέματα που αφορούν την Ομογένεια και τη συνέχειά της. Διεκδικεί δικαιώματα και στηρίζει προσπάθειες σε συνεργασία με ομογενειακούς φορείς.
Ιδρύεται ο ΣΥΡΚΙ, το πρώτο ανώτερο όργανο της ελληνικής κοινότητας, εστιάζοντας ιδιαίτερα στην υλοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων, την ανάπτυξη της επικοινωνίας με άλλους φορείς και ιδρύματα και την αποδοχή και αναγνωρισιμότητα στην ευρύτερη τουρκική κοινωνία.
Οι Σύλλογοι, Πολιτιστικοί και Αθλητικοί αναλαμβάνουν δράση. Στο Σισμανόγλειο Μέγαρο του Ελληνικού Προξενείου πραγματοποιούνται εκδηλώσεις και παραδίδονται μαθήματα ελληνικών, το ενδιαφέρον των Τούρκων για την ελληνική παιδεία διαρκώς αυξάνεται και η ελληνική γλώσσα αποκτά περισσότερους μαθητές. Η Τουρκία τα τελευταία χρόνια παρουσίασε μεγάλη ανάπτυξη. Όπου υπάρχει ανάπτυξη, υπάρχει και προοπτική.
Η ρωμαίικη κοινότητα βρίσκεται σήμερα εν συγκρίσει με τα παλαιότερα χρόνια σε καλό δρόμο. Διεκδικήσεις ετών ικανοποιήθηκαν. Σχολεία ελληνικά επιστρέφουν στις κοινότητες και σχολεία ιδρύθηκαν στην Ίμβρο, στα οποία σήμερα φοιτούν 26 μαθητές. Αναγνωρίζονται οι ιδιοκτησίες της ρωμαίικης κοινότητας, επαναπατρίζονται κάποιοι πρώην συμπολίτες μας, όλο και περισσότεροι νέοι μένουν για σπουδές και εργασία στην Πόλη, χάρη στο πρόγραμμα υποτροφιών που ξεκίνησε με πρωτοβουλία του Ζωγραφείου και βρήκε γρήγορα πολλούς υποστηρικτές σε Ελλάδα και μιμητές στην Πόλη. Οι νέοι μας αναλαμβάνουν κοινοτικές ευθύνες. Ελλαδίτες έρχονται για σπουδές και εργασία στην Κωνσταντινούπολη. Μετά από δεκάδες χρόνια ιδρύεται ο εκδοτικός οίκος ΙΣΤΟΣ, ενώ οι εφημερίδες μας ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ ΗΧΩ και ΗΧΩ της Πόλης, το ραδιόφωνο ΗΧΩ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ, παρ΄ όλες τις δυσκολίες συνεχίζουν τον δύσκολο αλλά ενδιαφέρον δρόμο της ενημέρωσης. Στη ΣΧΟΛΗ ΓΑΛΑΤΑ πραγματοποιούνται πολιτιστικές εκδηλώσεις όπως και η BIENΝALE της Πόλης κάθε δύο χρόνια, που συμβάλλουν στην ελληνοτουρκική φιλία και στην καλλιέργεια ενός κλίματος συνεργασίας.
Κοινότητες, σύλλογοι και σχολεία αναλαμβάνουν δράση και στον πολιτισμό και ανοίγουν τις πόρτες τους στην κοινωνία. Σχεδόν όλες οι κοινότητες παρουσιάζουν πλούσια πολιτιστική δραστηριότητα, όπως και οι Αθλητικοί Σύλλογοι Πέρα και Ταταούλων αλλά και το Ζάππειο, η Μεγάλη του Γένους Σχολή και το Ζωγράφειο.
Το Ζωγράφειο δίνει καθημερινά το παρών, παρά τις δύσκολες συνθήκες, παρά τον μικρό αριθμό μαθητών έχει σημαντικές επιτυχίες στις εξετάσεις εισαγωγής στα Πανεπιστήμια της Τουρκίας, διακρίνεται σε διαγωνισμούς και συνέδρια, ξεχωρίζει ανάμεσα στα σχολεία του Πέραν. (Λίαν προσεχώς θα κυκλοφορήσει κατάλογος με τις επιτυχίες, την επαγγελματική και κοινωνική κατάρτιση των αποφοίτων). Ο αριθμός των μαθητών παραμένει σταθερός τα τελευταία 21 χρόνια. Δεν ξεπερνά τους 50 μαθητές, παρ΄ όλα αυτά επιμένουμε. Πιστεύουμε στη δύναμη του πολιτισμού. Ένα σχολείο που σέβεται το όνομά του οφείλει να προσφέρει στους μαθητές του γνώσεις και καλλιέργεια. Να ανιχνεύει τις κλίσεις τους και τα ενδιαφέροντά τους, να διευρύνει τους ορίζοντές του, να προκαλεί τις ευαισθησίες τους, να τους προσφέρει το καλύτερο. Οι εκδηλώσεις στοχεύουν και στο να κάνουν το σχολείο μας γνωστό στον κόσμο, να κάνουν περήφανους τους αποφοίτους του που βρίσκονται σ’ όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, να κεντρίσουν το ενδιαφέρον και να προκαλέσουν τη συγκίνηση των φίλων του Ζωγραφείου, χάρη στη στήριξη των οποίων νιώθουμε δυνατοί και συνεχίζουμε.
Τα Διεθνή Μαθητικά Συνέδρια, που πραγματοποιούνται τα τελευταία έξι χρόνια, σε συνεργασία με τα Εκπαιδευτήρια Ε. Μαντουλίδη, υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, με τη συμμετοχή μαθητών και εκπαιδευτικών από 20 σχολεία της Ελλάδας, της Κύπρου, της Αιγύπτου, της Αμερικής και της Πόλης καθώς και εκλεκτών εκπροσώπων των γραμμάτων και των τεχνών αποκτούν χρόνο με τον χρόνο ξεχωριστή αίγλη και αποτελούν ένα μοναδικό γεγονός για τα γράμματα και τις τέχνες. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης, που κηρύττει κάθε χρόνο την έναρξη κάνει λόγο για μια σπουδαία πρωτοβουλία που «φέρει και πάλι στην Πόλη, στην κοιτίδα της παιδείας, ως χελιδόνια κομίζοντα την άνοιξη, μαθητές και μαθήτριες από όλο τον κόσμο». Τα συνέδρια έχουν πολλαπλή αξία. Δίνουν τη δυνατότητα στους μαθητές να γνωρίσουν και να μελετήσουν το έργο μεγάλων Ελλήνων δημιουργών, του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, του Κωνσταντίνου Καβάφη, του Γιώργου Σεφέρη, του Γιώργου Βιζυηνού, του Οδυσσέα Ελύτη και του Γιώργου Θεοτοκά, να συνεργαστούν μεταξύ τους αλλά και με σημαντικούς εκπροσώπους της επιστήμης και της τέχνης και τέλος να γνωρίσουν την ιστορία τους. Να κοινωνήσουν στα νάματα της παράδοσής τους, να γευτούν τη ρωμαίικη φιλοξενία, να αναγνωρίσουν την αξία της πολιτιστικής τους κληρονομιάς. Να επισκεφτούν τις Ρωμαίικες κοινότητες, τις εκκλησίες, τα Σχολεία, τα Βυζαντινά μνημεία και να θαυμάσουν τις ομορφιές της Πόλης των πόλεων.
Στο πλαίσιο των συνεδρίων πραγματοποιούνται εκδηλώσεις, συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις, εκθέσεις ζωγραφικής , εκδόσεις, από τον εκδοτικό οίκο της Πόλης ΙΣΤΟΣ και τις εκδόσεις ΑΙΩΡΑ καθώς και η αναβίωση του Ζωγράφειου Αγώνα. Ο «Ζωγράφειος Αγών» είχε θεσμοθετηθεί από τον Φιλολογικό Σύλλογο Κωνσταντινουπόλεως, στα τέλη του 19ου αιώνα, για τη βράβευση δέκα εκθέσεων «περί ζώντων μνημείων», δηλαδή εκθέσεων που παρουσίαζαν «τις ελληνικές διαλέκτους, τα ήθη και τα έθιμα του ελληνικού λαού», με τη «γενναία χορηγία του αγωνοθέτου και μεγάλου του Συλλόγου ευεργέτου Χρηστάκη Εφέντη Ζωγράφου». Το 2016 πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά με συμμετοχή που ξεπέρασε κάθε προσδοκία, 50 διηγήματα και με κριτική επιτροπή τους: Κατρίν Βελισσάρη, τ. Διευθύντρια Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ), Θανάση Βαλτινό, Συγγραφέα, Πρόεδρο Ακαδημίας Αθηνών, Κωνσταντίνο Μπλιάτκα, Δημοσιογράφος, Θέμη Πάνου, Ηθοποιό, Συγγραφέα, Γιώργο Σκαμπαρδώνη, Συγγραφέα, Κατερίνα Σχινά, Δημοσιογράφο, Κριτικό Λογοτεχνίας, Μεταφράστρια.
Πέρα από τα Διεθνή Μαθητικά Συνέδρια τα οποία διοργανώνονται από το Ζωγράφειο, στη σχολή μας φιλοξενούμε κάθε χρόνο την Περιβαλλοντική Ημερίδα της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης, της Χαλκιδικής και πέρσι για πρώτη φορά της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Αττικής, που συμβάλλουν στην καλλιέργεια της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης των μαθητών της Ομογένειας. Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφέρουμε ότι ο πρώτος περιβαλλοντολόγος της Τουρκίας ήταν ο Ζωγραφειώτης Κρίτων Τζούρης. Ακόμη οι συγγραφείς Ευγένιος Τριβιζάς, Άλκη Ζέη, Σοφία Ζαραμπούκα, Ελένη Πριοβόλου, Θωμάς Κοροβίνης, Γιάννης Καλπούζος, Victoria Hislop, Bruce Clark κ.ά. έχουν παρουσιάσει τα βιβλία τους και συνομίλησαν με τους μαθητές μας. Επιπλέον φιλοξενούμε συνέδρια και επιμορφωτικές ημερίδες για τη γλώσσα, τις νέες τεχνολογίες, το διαδίκτυο, την υγιεινή διατροφή καθώς και ιατρικά συνέδρια. Όλα τα παραπάνω στόχο έχουν τον εμπλουτισμό του προγράμματος σπουδών, την επιμόρφωση μαθητών και εκπαιδευτικών, την καλλιέργεια της γλώσσας και το άνοιγμα νέων δρόμων στην ομογενειακή παιδεία.
Αναπόσπαστο μέρος της εκπαίδευσης των μαθητών η καλλιτεχνική παιδεία, το θέατρο, η μουσική, τα εικαστικά, ο χορός. Το Ζωγράφειο συνεχίζει την πολίτικη παράδοση στο θέατρο. Σε συνεργασία με τον ΕΡΘΟ (Ερασιτεχνικό Θεατρικό Όμιλο) πραγματοποιεί παραστάσεις, οι οποίες παρουσιάζονται σε όλες τις θεατρικές σκηνές της Πόλης αλλά και σε κεντρικές σκηνές της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης, της Αλεξανδρούπολης και της Ευρώπης. Παράλληλα φιλοξενεί θεατρικές παραστάσεις ελληνικών θιάσων και σχολείων στη σκηνή του, δίνοντας έτσι την ευκαιρία στους μαθητές του αλλά και στο φιλοθεάμον κοινό της Πόλης να παρακολουθήσουν σπουδαία θεατρικά έργα και να καλλιεργήσουν τη θεατρική και καλλιτεχνική τους παιδεία. Το ίδιο άλλωστε συμβαίνει με τη μουσική παιδεία. Μεγάλοι Έλληνες δημιουργοί και ερμηνευτές έχουν περάσει από το Ζωγράφειο, όπως ο Δ. Σαββόπουλος, η Ευανθία Ρεμπούτσικα, ο Γιώργος Χατζηνάσιος κ.ά., έχουν τραγουδήσει μαζί με τους μαθητές, έχουν χαρίσει μοναδικές μουσικές στιγμές σε όσους είχαν την τύχη να τους παρακολουθήσουν. Επίσης κάθε χρόνο πραγματοποιείται με μεγάλη επιτυχία το καθιερωμένο Φεστιβάλ Χορωδιών, με τη συμμετοχή 20- 25 περίπου χορωδιών από την Ελλάδα και την Τουρκία.
Επιπλέον εκθέσεις ζωγραφικής και φωτογραφίας φιλοξενούνται συχνά στο Ζωγράφειο, ενώ τελευταία έχει ενταχθεί στην καθημερινότητα των μαθητών μας και ο μοντέρνος χορός, η ομάδα του οποίου πλαισιώνει πολλές εκδηλώσεις του Ζωγραφείου και της Ομογένειας, συμμετείχε στους Πανελλήνιους Αγώνες Τέχνης των Εκπαιδευτηρίων Ε. Μαντουλίδη και στο Φεστιβάλ Χορού του Παν. Bilgi. Μεταξύ 20 πανεπιστημίων ήμασταν ένα από τα δυο λύκεια.
Στο Ζωγράφειο πιστεύουμε ότι η επαφή με τις ρίζες μας συμβάλλει στη διατήρηση της ταυτότητάς μας και κυρίως στη συνειδητοποίηση της αξίας της. Για τον σκοπό αυτό πρωτοστατούμε στην αναβίωση εθίμων, χάρη στους μαθητές και τους φίλους του Ζωγραφείου απανταχού γης ακούγονται πάλι κάθε χρόνο τα κάλαντα την παραμονή των Χριστουγέννων στο Πέρα, μια συνήθεια που μετά τα Σεπτεμβριανά ατόνησε και στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε. Τα τελευταία 7 χρόνια ακούγονται πάλι, στο Turnaci Sokak, στο σοκάκι του Ζωγραφείου και πλημμυρίζουν την οδό του Πέρα, ενώ στην είσοδο του Σισμανογλείου ο Έλληνας Πρόξενος μάς υποδέχεται, όπως οι παλιοί εκείνοι οικοδεσπότες και μας κερνάει χριστουγεννιάτικες λιχουδιές. Η Κοινότητα Σταυροδρομίου μοιράζει στους έκπληκτους αλλά θερμούς περαστικούς βασιλόπιτες με τη συνοδεία των εξαίσιων μουσικών του ακορντεόν του Διευθυντή του Ζωγραφείου και των μοναδικών ήχων των χριστουγεννιάτικων τριγώνων των μαθητών. Μετά το Σισμανόγλειο σειρά έχει το Φανάρι, το Οικουμενικό μας Πατριαρχείο όπου τα κάλαντα και οι χριστουγεννιάτικοι ύμνοι ενώνονται με την ευλογία του Παναγιότατου. Τέλος η παρέα των καλαντιστών φτάνει στο Γηροκομείο Βαλουκλί, για να γιορτάσει με τους ηλικιωμένους και τους ψυχικά άρρωστους και να τους χαρίσει ζεστά χαμόγελα και πολλή αγάπη.
Το Πάσχα πάλι, τη Μ. Παρασκευή το Ζωγράφειο καθιέρωσε το προσκύνημα των 7 Επιταφίων της Ασιατικής πλευράς. Γεμίζουν κόσμο οι εκκλησιές της Χαλκηδόνας, λουλούδια και συγκίνηση οι Επιτάφιοι και οι πιστοί ζουν στιγμές μεγαλείου και βαθιάς κατάνυξης. Το απόγευμα, όλοι δίνουμε το παρών στην Πρίγκηπο, για να ψάλλουμε τα εγκώμια και να πάρουμε μέρος στην κατανυκτική περιφορά στους δρόμους του νησιού.
Τέλος, για να τιμήσουμε τη μνήμη του ιδρυτή μας οργανώσαμε τον Απρίλιο του 2015 ταξίδι στη γη του Χρηστάκη Ζωγράφου. Γνωρίσαμε το Μέτσοβο, τα Ιωάννινα, αδελφοποιηθήκαμε με τους αποφοίτους της Ζωσιμαίας Σχολής, του σχολείου από όπου αποφοίτησε ο Ιδρυτής μας και επισκεφθήκαμε το Αργυρόκαστρο και το Κεστοράτι, τη γενέτειρα του μεγάλου εθνικού ευεργέτη, όπου βρίσκονται και τα Ζωγράφεια Διδασκαλεία. Στο ταξίδι πήραν μέρος μαθητές, εκπαιδευτικοί, απόφοιτοι και φίλοι του Ζωγραφείου από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.
Θα μπορούσα να σας μιλώ πολλές ώρες για το Ζωγράφειο και για όσα καθημερινά γίνονται εκεί από τους 48 μαθητές του και τους 18 εκπαιδευτικούς. Θα ήθελα ακόμη να μοιραστώ μαζί σας όσα διαδραματίζονται κατά τις συχνές επισκέψεις ανωνύμων και επωνύμων στη σχολή μας, που έχουν ξεπεράσει τις 50000 καθώς και όσα καταγράφονται στους δέκα τόμους ζωντανής ιστορίας αλλά και όσα δεν χωράνε στα λόγια και δεν περιγράφονται με λέξεις. Όμως ο χρόνος είναι συγκεκριμένος και δεν θα ήθελα να κάνω κατάχρηση.
Μπορεί να είμαστε λίγοι όσοι απομείναμε στην Πόλη αλλά νιώθουμε αμέτρητοι. Πιστεύουμε ότι και οι λίγοι αξίζουν το καλύτερο και συνεχίζουμε με νεανικό φρόνημα να ατενίζουμε το αύριο και να ελπίζουμε σε καλύτερες μέρες, όπως όλη η Ρωμιοσύνη. Συνεχίζουμε να ρίχνουμε το δικό μας λάδι καθημερινά στο καντήλι του Φαναρίου. Συνεχίζουμε να πιστεύουμε, παρ΄ όλες τις Κασσάνδρες και τις δυσοίωνες προβλέψεις, ότι τo δέντρο της Ρωμιοσύνης έχει βαθιές ρίζες και δεν μπορεί να το νικήσει κανένας άνεμος.
Ποιος είναι ο Γιάννης Δεμιρτζόγλου
Ο Γιάννης Δεμιρτζόγλου είναι ο λυκειάρχης του Ζωγράφειου. Γεννήθηκε σε ένα μικρό, γραφικό και πολυπολιτισμικό χωριό του Βοσπόρου, το Κουσκουτζούκι, σε μια γειτονιά όπου συναντιούνται τέσσερις διαφορετικές θρησκευτικές παραδόσεις: η ορθόδοξη χριστιανική, η αρμένικη γρηγοριανή, η εβραϊκή και η ισλαμική. Τελείωσε το δημοτικό σχολείο του Τσεγκέλκιοϊ. Στη συνέχεια με εισαγωγικές εξετάσεις έγινε μαθητής του Ζωγραφείου και τέλος αποφοίτησε από το Τμήμα Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Πόλης. Είναι αυτός που φροντίζει ώστε το Ζωγράφειο να μη σιγήσει ποτέ, να είναι ενεργά παρόν στο χώρο που δικαιωματικά του ανήκει. Του ευχόμαστε κάθε επιτυχία και δύναμη, εκφράζοντας του και τον τεράστιο θαυμασμό μας…
