A+ R A-
23 Σεπτεμβρίου 2018
Πέμπτη, 10 Μαΐου 2018 08:58

Η απλή αναλογική στην τοπική αυτοδιοίκηση

Γράφτηκε από τον 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

Tου

ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΠΟΥΝΑ*

 

 

Οι εκλογές στις σύγχρονες δημοκρατίες οφείλουν να αντικατοπτρίζουν τη βούληση των πολιτών, να ενσωματώνουν τον κοινωνικό πλουραλισμό αλλά και να εκπληρώνουν την νομιμοποιητική και ελεγκτική λειτουργία τους. Συνεπώς, τα εκλογικά συστήματα, που καθορίζουν τη διαδικασία μέσα από την οποία οι πολίτες εκφράζουν τις επιλογές τους σε κόμματα, παρατάξεις ή υποψηφίους, μπορούν να ασκήσουν άμεση επίδραση στην ποιότητα μιας δημοκρατίας.
Στις σημερινές δημοκρατίες κυριαρχούν δύο βασικοί τύποι εκλογικών συστημάτων, το πλειοψηφικό και το αναλογικό με τις διάφορες παραλλαγές τους. Στην Ευρώπη δεν υπάρχει κάποιο ενιαίο σύστημα, παρατηρείται πάντως μια αυξανόμενη τάση προς αναλογικά συστήματα. Γενικά, οι διαφορετικές πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές και πολιτισμικές συνθήκες κάθε χώρας είναι αυτές που καθορίζουν την επιλογή διαφόρων παραλλαγών του πλειοψηφικού, του αναλογικού ή ενός μεικτού συστήματος.
Με αφορμή την επερχόμενη θέσπιση του συστήματος της απλής αναλογικής στον χώρο της τοπικής αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα, θα προσπαθήσω στη βάση των κύριων χαρακτηριστικών που το διέπουν, να επιχειρήσω σε θεωρητικό και εμπειρικό επίπεδο μια διερευνητική προσέγγιση των αλλαγών που θα επιφέρει.
Η ανόθευτη απλή αναλογική αποτελεί το δικαιότερο εκλογικό σύστημα. Στηριζόμενη στην αρχή της αντιπροσωπευτικότητας στοχεύει στην αναλογική αποτύπωση ψήφων και εδρών. Επιπλέον, προστατεύεται η αρχή της ισότητας της ψήφου, όπως αυτή προβλέπεται και από το ελληνικό σύνταγμα. Κάθε ψήφος  έχει ακριβώς την ίδια βαρύτητα, ακριβώς την ίδια αξία με τις υπόλοιπες ψήφους, ακόμα και για τους ηττημένους των εκλογών. Καμία ψήφος δεν πηγαίνει χαμένη ενώ εξασφαλίζεται απόλυτη αρμονία μεταξύ του ποσοστού των ψήφων και του αριθμού των κατανεμημένων εδρών.
Με την εφαρμογή της απλής αναλογικής στις επόμενες δημοτικές και περιφερειακές εκλογές δίνεται ένα τέλος στο ισχύον παράλογο και καλπονοθευτικό σύστημα, σύμφωνα με το οποίο η παράταξη του εκλεγμένου δημάρχου ή περιφερειάρχη εκλέγει αυτόματα το 60% του συνόλου των συμβούλων των αντίστοιχων δημοτικών ή περιφερειακών συμβουλίων, ανεξάρτητα από το ποσοστό της στον πρώτο γύρο των εκλογών. Εκλέγονται, δηλαδή, σύμβουλοι οι οποίοι στην πραγματικότητα δεν έχουν επιλεγεί από τους πολίτες, ενώ ταυτόχρονα αδικούνται κατάφωρα οι υποψήφιοι των υπόλοιπων συνδυασμών. Με την εφαρμογή όμως της απλής αναλογικής δίνεται τέλος στις τεχνητές πολιτικές πλειοψηφίες, αναντίστοιχες προς τις πλειοψηφίες στο επίπεδο των ψηφοφόρων, αφού το εκλογικό αποτέλεσμα καθορίζει η αναλογία του απόλυτου αριθμού των ψήφων που έλαβε κάθε παράταξη ως προς το σύνολο των ψήφων. Έτσι λοιπόν, ο αριθμός των εκλεγμένων συμβούλων των συνδυασμών αποτυπώνει την πραγματική εκλογική τους δύναμη και αποφεύγεται το παραπάνω φαινόμενο.    
Το γεγονός ότι το αναλογικό σύστημα εξασφαλίζει τη δίκαιη εκπροσώπηση όλων των απόψεων και ενδιαφερόντων, ευνοεί σε κάθε περίπτωση τη συμμετοχή και την πολιτική παρουσία νέων πολιτικών και κοινωνικών σχηματισμών και κινημάτων που προκύπτουν μέσα από τις συνεχείς κοινωνικές μεταβολές. Η αληθινή δημοκρατία  συνδέεται με ένα αυστηρά αναλογικό σύστημα που εξασφαλίζει και την εκπροσώπηση των μειοψηφιών. Τούτο θα δώσει πολλά περιθώρια ενεργής συμμετοχής ομάδων που έως σήμερα βρίσκονταν σιωπηλά στο περιθώριο και θα συγκεκριμενοποιήσει τις πολιτικές προθέσεις και στάσεις, αφού θα αναγκάσει πλέον όλες τις πλευρές να παίρνουν σαφείς θέσεις πάνω σε όλα τα ζητήματα τοπικού ενδιαφέροντος και όχι να κινούνται σε θολά νερά κρατώντας εσωτερικές μικροπολιτικές ισορροπίες, ώστε να εξασφαλίζουν την παράταση της πολιτικής τους επιβίωσης. Παράλληλα επιτυγχάνεται τόσο η πάταξη του φαινομένου του καθεστωτισμού συγκεκριμένων αυτοδιοικητικών παρατάξεων όσο και η απαγκίστρωση από στενές κομματικές εξαρτήσεις.
Μια τελευταία συνεισφορά του εκλογικού συστήματος της απλής αναλογικής στο πολιτικό σύστημα γενικότερα είναι ότι ευνοεί την προώθηση της λεγόμενης συναινετικής δημοκρατίας (consensus democracy), την αναζήτηση δηλαδή συγκλίσεων στη βάση προγραμμάτων και ιδεολογικών κατευθύνσεων. Σε τοπικό ιδιαίτερα επίπεδο είναι πολλές οι περιπτώσεις εκείνες που συναινετικές πολιτικές μπορούν να λύσουν κομβικά προβλήματα. Άλλωστε το σύστημα αυτό, από τη φύση του,  προϋποθέτει τη δημιουργία ευρέων πλειοψηφιών στη βάση διαπραγματεύσεων και συμβιβασμών. Το αναλογικό σύστημα μπορεί να παράγει λειτουργικά πολυπαραταξιακά αυτοδιοικητικά σχήματα, ταυτόχρονα όμως ισχυροποιείται ο ρόλος του κάθε δημοτικού ή περιφερειακού συμβούλου χωριστά αλλά και των ίδιων των πολιτών.
Συμπερασματικά, η απλή αναλογική στις αυτοδιοικητικές εκλογές μπορεί να επιφέρει ευρύτατες πολιτικές και κοινωνικές συνεργασίες και να βοηθήσει στην γενικότερη ανάπτυξη μιας κουλτούρας συνεργασιών και να ισχυροποιήσει θεμελιώδη στοιχεία της δημοκρατίας, όπως είναι η δίκαιη και ισότιμη εκπροσώπηση καθώς  και η δυνατότητα εμφάνισης νέων πολιτικών κινήσεων.


*Ο Νίκος Μπούνας είναι πολιτικός επιστήμονας και διεθνολόγος, ειδικός επί ευρωπαϊκών θεμάτων.

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Μια άλλη φυλή... Γράμμα προς ένα φίλο «ποιητή»... »

TEΛEYTAIA NEA

TEΛEYTAIA ΑΝΑΝΕΩΣΗ

ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ

ΕΠΙΣΚΕΨΙΜΟΤΗΤΑ

13731237
Σήμερα
Αυτή την εβδομάδα
Αυτόν το μήνα
2514
31722
128476

ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 94 επισκέπτες και κανένα μέλος