A+ R A-
20 Οκτωβρίου 2018
Τετάρτη, 11 Απριλίου 2018 22:25

Θαμπές ζωές....

Γράφτηκε από τον 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(2 ψήφοι)

Γράφει η

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΧΙΣΜΕΝΟΥ

 

Ο συγγραφέας  Γιάννης Παππάς στις θαμπές ζωές ξεκινά την αφήγησή του εκεί που τελειώνει το θαύμα και το  όνειρο. Απ΄το λυκόφως της ζωής εκεί που αρχίζει συχνά το πιο πυκνό σκοτάδι, λίγο πριν το φως δώσει την πρώτη του παρουσία.
Θαμπές ζωές, μια σειρά μικρών αφηγημάτων, ιστορίες που λίγο πιο πριν αποτελούσαν ίσως πρωτοσέλιδα εφημερίδων. Μια νέα, σύγχρονη ηθογραφία μιας κοινωνίας του ελληνικού γίγνεσθαι και της πατριαρχίας, που εξέθρεψε και συχνά εκθρέφει τέτοια φαινόμενα, θαμπών και αραχνιασμένων ζωών.
Γλώσσα ρεαλιστική με πιο ρεαλιστικές λέξεις και σκέψεις μιας και μόνο  έτσι μπορεί να γίνει η σκληρή περιγραφή σε σκληρό περίγυρο και κοινωνία. Σίγουρα αποτελούν ενθυμίσεις ή παρατηρήσεις του συγγραφέα που συγκράτησαν το ευαίσθητο βλέμμα του και το μετέτρεψαν σε καταγραφή.
Ξεκινά χαρακτηριστικά με τον «αφορεσμένο» για να μας δώσει το σκότος της ανθρώπινης ψυχής και του άσβεστου μίσους για το χρήμα, μια συμπεριφορά και ιστορία που θ΄ακούσουμε σε χωριά-με ήθη που επίσης έχουν καταγραφεί ως ήθη ελληνικής κοινωνίας που αργότερα  θα προετοιμάσουν ή θα οδηγήσουν στο έγκλημα, στην αδίστακτη μαχαιριά , στην εκδίκηση ιδωμένα απ΄την πλευρά του θύτη.
Πολλές φορές μιλά μέσα στο βιβλίο και σε πολλές ιστορίες το θύμα-όμως πόσο εύκολα μπορεί να μετατραπεί ο θύτης σε θύμα και το αντίστροφο;  Σκοτεινά απωθημένα και στερεότυπα που πέρασαν από γενιά σε γενιά και ένας σκοτεινός ερωτισμός που ο Φρόιντ θα μπορούσε να κάνει διατριβή επάνω σ΄αυτές τις ιστορίες αν ήταν Έλληνας.
Εσωτερικοί διάλογοι και αφηγήσεις μηδενικής εστίασης- όπως ανέφερε ο Gennet «δεν υπάρχει αφήγημα χωρίς τον αφηγητή.» Ο αφηγητής είναι φυσικά η ιστορία και όπως η αφήγηση είναι διαυγής και διαφανής, ρέει κυριολεκτικά στα μάτια μας και στο νου μας, είναι η τέχνη του συγγραφέα να την κάνει δική του ιστορία και απόκτημα, να δημιουργήσει τη σχέση του με τον αναγνώστη όπως εδώ ο Γιάννης Παππάς.
33 οι ιστορίες που μας αφηγείται, που θα μπορούσαν να συμβούν στο δρόμο, στο καφενείο, εξομολογητικά σε μια γωνιά για τη Νίτσα, τη Βασίλω, τον «Κορεάτη», τον «Μήτσο», τη «θείτσα»  την  Αρετή την ερωμένη του καλοκαιριού.... τους περίεργους του χωριού, τους  στιγματισμένους, τους κάπως διαφορετικούς μιας κοινωνίας που από μόνη της τους οδηγεί με αφανείς- υπόγειους -μηχανισμούς στο περιθώριο. Ή μήπως η σκέψη είναι το περιθώριο κι εμείς που αφήνουμε χώρο μα εισχωρήσει οι αθέατοι και αθώοι θύτες;
Σε πολλές κούνησα το κεφάλι μου ανοιγοκλείνοντας από την φρίκη κυριολεκτική τα μάτια μου ειδικά σε ανθρώπινες υπάρξεις όπου το σκοτεινό πέπλο της λίμπιντο, οι αναχρονιστικές αξίες μιας πεπαλαιωμένης κοινωνίας όπλισαν το χέρι του συζύγου, του εραστή και οδήγησαν τις συζύγους, ερωμένες φίλες στο χώμα.... Πολλά σημεία μου είχαν κάνει κάποτε εντύπωση για την απόδοση της αγριάδας αυτής που ξαναπροκύπτει σ΄αυτή την ρεαλιστική ηθογραφία  στις κορφιάτικες ιστορίες του Κωνσταντίνου Θεοτόκη- στο «Πίστομα» και στο «Κάιν» παρακολουθούμε την πρωτόγονη αγριάδα των άστατων χαρακτήρων, που με κρυστάλλινο ρεαλισμό, περιγράφεται η ζωή του χωριού στην εκπνοή του δέκατου ένατου αιώνα. Ένας κόσμος αρχέγονος και παλιά επαναλαμβανόμενος με εγκλήματα τιμής και πάθους εγκλήματα μίση που η ανθρώπινη ψυχή γνωρίζει μόνο να τα αποδίδει και ο συγγραφέας να τα καταγράφει. Και η καταγραφή του συγγραφέα με λογοτεχνική γραφή , δεν περιγράφει μόνο το γεγονός που είναι συνήθως και ο επίλογος, το έγκλημα, ο φόνος, η απαξίωση, η μοναξιά, την περιθωριοποίηση. Περιγράφει τις συνθήκες, τις δίνει έξυπνα με μια κουβέντα, με μια λέξη με μια περιγραφή έναν μικρό διάλογο με μια ρωγμή... αναπαράγει τα στοιχεία που ορίζουν τον νατουραλιστικό αντιήρωα του χώρου του ο συγγραφέας, προϊόν των κοινωνικοπολιτικών μεταβολών και έρμαιο των προσωπικών ορμέμφυτων επιλογών.
Η ρωγμή της ιστορίας που μας  ρίχνει φως στην ανθρώπινη ψυχή για να καταλάβουμε  την άβυσσο και το σκότος – «Κι όταν κοιτάς πολλή ώρα μέσα σε μια άβυσσο, κοιτάει και η άβυσσος μέσα σε σένα.» Θα μας πεί ο  Νίτσε. Θεωρώ πως ζω συχνά και σήμερα σε μια άβυσσο της μικρής και στενής κοινωνίας που για το συγγραφές μα ςνα ήταν ένα παρελθόν παιδικής ενθυμήσεως. Συνεχίζουν και το λέω ως προσωπικός παρατηρητής μικρά ή και μεγάλα, εμφανή ή και αφανή εγκλήματα τέτοιας ή παρόμοιας κλίμακας όπως την καταγράφει εδώ ο συγγραφέας. Και η κάθε καταγραφή και ανάδειξη της αβύσσου που την κοιτάμε και μας κοιτά είναι και αποτελούν μαρτυρίες έστω και λογοτεχνικές όμως ταυτόχρονα και κοινωνιολογικές . Μας θυμίζει λίγο το πρόσφατο παρελθόν μας, άντε και λίγο ίσως το τωρινό μας παρόν, και πολύ φοβάμαι πως θα μας θυμίζει και το μέλλον μας.
Μια κοινωνία δεν κάνει εύκολα βήματα αφύπνισης και αλλαγής σε έθιμα, συνήθειες και επεξεργασία αξιών και ιδεών που εμένα προσωπικά συχνά με τρομάζουν όταν τις παρατηρώ σε νέα μυαλά και σε πρόσφατες πράξεις μένω άναυδη- βέβαια- Το "γνώθι σ'αυτόν" . Μόνο όταν ο άνθρωπος θα έχει φτάσει στη γνώση όλων των πραγμάτων θα μπορεί να γνωρίσει τον ίδιο τον εαυτό του. Γιατί τα πράγματα είναι μόνο τα όρια του ανθρώπου- ίσως μέσω τέτοιων καταγραφών να μπορέσουμε να φτάσουμε σ΄ ένα γνώθι σ΄αυτόν. Ίσως πια να μπορούμε να εξηγήσουμε και να προσεγγίσουμε κάποια πράγματα, που προτιμούμε να τα διαβάζουμε στη λογοτεχνία σε μικρές και σύντομες ιστορίες παρά σε πρωτοσέλιδα εφημερίδων και ν΄αναρωτιόμαστε ποιος και τι φταίει.
... « Δεν θα χρειαστεί ν’ αφήσω το κρεβάτι. / Μόνο η αυγή θα μπει στο άδειο δωμάτιο. / Θ’ αρκεί μόνο το παράθυρο για να ντύσει κάθε πράγμα / με μια ήσυχη αναλαμπή, σχεδόν ένα φως/ / Θ’ αποθέσει μια αδύνατη σκιά πάνω στο ανάσκελα ξαπλωμένο πρόσωπο. / Οι αναμνήσεις θα είναι θρόμβοι σκιάς κρυμμένοι σαν την παλιά θράκα / στο τζάκι. Η ανάμνηση θα είναι φλόγα / που χτες ακόμα σιγοκαίει μέσα στα σβηστά μάτια.»... θα μας πει ο Παβέζε στη δική του θαμπή ζωή.....
Καλοτάξιδο το βιβλίο με  ούριους τους ανέμους της ποίησης και της λογοτεχνίας.....

TEΛEYTAIA NEA

TEΛEYTAIA ΑΝΑΝΕΩΣΗ

ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ

ΕΠΙΣΚΕΨΙΜΟΤΗΤΑ

13851853
Σήμερα
Αυτή την εβδομάδα
Αυτόν το μήνα
2483
26769
89616

ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 56 επισκέπτες και κανένα μέλος