Νερό… Αυτό το πολύτιμο…

Γράφει ο
ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΤΡΑΧΟΥΡΑΣ*

 

Το νερό είναι σημαντικό για τη ζωή μας, είναι φυσικός πόρος, έχει κοινωνικό και οικονομικό κόστος, αλλά δεν είναι εμπορικό προϊόν, είναι ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ και πρέπει να προστατεύεται  και να χρησιμοποιείται συνετά.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση με την από 22 Δεκεμβρίου 2000 Οδηγία-Πλαίσιο για το νερό που είναι υποχρεωτική για όλα τα κράτη μέλη, καθόρισε τους όρους και τις προϋποθέσεις για τη σωστή διαχείριση των υδατικών πόρων. Η χώρα μας το έτος 2003 ενσωμάτωσε την οδηγία αυτή στην Εθνική Νομοθεσία, και προβλέπονταν να γίνει πλήρης εφαρμογή της και ολοκλήρωση των περιβαλλοντικών στόχων μέχρι το έτος 2015. Στην ημερίδα που έγινε στις 15/11/2018 στη Φιλιππιάδα με θέμα  «Διαβούλευση για την ίδρυση και οργάνωση ενιαίου φορέα διαχείρισης για τα υπό κατασκευή έργα ύδρευσης των νομών Άρτας, Πρέβεζας και Λευκάδας» οι περισσότεροι από τους παρευρισκόμενους εκπροσώπους ΟΤΑ ενδιαφέρθηκαν εκτός των άλλων για πως θα εξασφαλίσουν όσο το δυνατόν περισσότερο νερό, ιδιαίτερα σε περιόδους αιχμής. Αυτό όμως προϋποθέτει ότι οι Πηγές Αγίου Γεωργίου θα έχουν τη δυνατότητα να συνεχίζουν και στο μέλλον να τροφοδοτούν τα δίκτυα ύδρευσης  με άφθονο, ποιοτικό και χωρίς καμία επεξεργασία νερό. Και τούτο γιατί, παρόλο που υπάρχει δυνατότητα να υδροδοτήσουν 600.000 περίπου κατοίκους, δηλαδή τη μισή Αθήνα, δε γνωρίζουμε εάν τα αποθέματά τους σε νερό είναι ανεξάντλητα! Σε αυτό το θέμα που ελάχιστους προβληματίζει, στα πλαίσια της διαβούλευσης πριν την οριστικοποίηση της μελέτης,  αναφέρονται οι δικές μου παρατηρήσεις και προτάσεις.
1.    Αποτελεί πάγιο αίτημα η σύσταση ενιαίου φορέα που θα αντικαταστήσει τους Συνδέσμους Ύδρευσης για να διαχειρίζεται ορθολογικά και υπεύθυνα το νερό από τις Πηγές μέχρι τις κεντρικές δεξαμενές των ΟΤΑ, καθώς και η αντικατάσταση των  κεντρικών αγωγών μεταφοράς νερού μήκους 105 χλμ. που παρουσιάζουν προβλήματα λόγω παλαιότητας. Επειδή όμως το έργο είναι Δημόσιο αλλά διέρχεται και από δημοτικές εκτάσεις, πρέπει να διασφαλιστεί δια νόμου ότι δεν πρόκειται μελλοντικά  μαζί με τις Πηγές να παραχωρηθεί σε ιδιώτες με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
2.    Εγκατάσταση υδρομετρητών στα όρια του Δήμου Ζηρού σε κάθε κεντρικό αγωγό ύδρευσης ξεχωριστά για τον έλεγχο της ποσότητας νερού που δικαιούται να παίρνει κάθε νομός με βάση τον πληθυσμό και τις ανάγκες του. Σε περίπτωση υπερκατανάλωσης να προβλέπονται κυρώσεις και τα πρόστιμα να διατίθενται για τη διόρθωση της ζημίας στο περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους από την υπεράντληση και τη σπατάλη που οδηγούν σε εξάντληση του υπόγειου ταμιευτήρα. Με αυτό τον τρόπο οι ΟΤΑ θα αναγκασθούν να εφαρμόσουν πολιτικές τιμολόγησης ύδατος που θα εξασφαλίζουν αποτελεσματική χρήση και ανάκτηση του κόστους του, σύμφωνα με το άρθρο ( 9 ) της κοινοτικής οδηγίας- πλαίσιο.                                                   
3.    Εξεύρεση εναλλακτικών λύσεων υδροδότησης για τη βιομηχανία, ύδρευση και άρδευση κοινοχρήστων χώρων με χαμηλότερης ποιότητας νερό το οποίο θα διατίθεται στους χρήστες με ξεχωριστό αγωγό. Εφαρμογή μεθόδων ανακύκλωσης νερού. Με τη διαδικασία αυτή προβλέπεται μείωση της κατανάλωσης του πόσιμου νερού κατά 25 %.
4.    Συμπληρωματικές – ενισχυτικές υδροληψίες από Γεωτρήσεις, τις πηγές  Σκάλας και από άλλους υδάτινους ταμιευτήρες (π.χ. Λίμνη Πουρναρίου ). Συγκεκριμένες προτάσεις και λύσεις (μηχανισμοί ασφαλείας για έκτακτες ανάγκες) σε περιπτώσεις καταστροφής του δικτύου ύδρευσης ή των Πηγών από δόλιες ενέργειες, πυρκαγιές ή από φυσικά αίτια (σεισμοί).  
5.    Κατασκευή εκ νέου όλων των θαλάμων υδροληψίας – υδρομαστεύσεων με σύγχρονα υλικά, και σε αρκετή απόσταση από την Πηγή για την ελεύθερη εκροή του νερού προς αποφυγή πιέσεων. Με αυτό τον τρόπο δε θα παρατηρηθούν ξανά τα φαινόμενα του 2005, όπου ανάβλυζε νερό από το δάπεδο του Ιερού Ναού. Την τεχνική αυτή  εφάρμοσαν οι Ρωμαίοι εδώ και 2000 χρόνια για την υδροδότηση 300.000 κατοίκων της Νικόπολης. Τοποθέτηση γυάλινης οροφής στους θαλάμους υδροληψίας για λόγους αισθητικής και οπτικό έλεγχο των νερών όπως αναβλύζουν από την Πηγή.
6.    Ανάδειξη και αξιοποίηση του περιβάλλοντα τις Πηγές χώρου (πλατανόδασος, ιχθυοτροφείο, νερόμυλος, νεροτριβή, Ρωμαϊκό υδραγωγείο, λίμνη Λούρου ποταμού) με τη δημιουργία Πάρκου Υδροκίνησης. Τις προτάσεις αυτές η Πολιτεία έχει ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ να τις υλοποιήσει, επειδή θα αναβαθμίσουν την αισθητική του χώρου, θα σηματοδοτήσουν,  και θα ενημερώνουν τους επισκέπτες ότι, από τις ιστορικές αυτές Πηγές πίνουν καθαρό νερό εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι καθημερινά, εμπλουτίζεται ο Λούρος ποταμός και ο Αμβρακικός κόλπος και συμβάλλουν σημαντικά στην εθνική οικονομία,  το περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξη.
7.    Σύμφωνα με τις παλαιές μελέτες του ΙΓΜΕ τα υπόγεια νερά ( ταμιευτήρες ) που τροφοδοτούν τις Πηγές εντοπίζονται στις νότιες προεκτάσεις του όρους Τόμαρος, αλλά επικοινωνούν και με τις καταβόθρες Αμπελιάς, Πεδινής και Μπιζανίου. Σε μεγαλύτερες αποστάσεις δεν έχουν γίνει ειδικές μελέτες  για να εντοπισθεί η οριστική προέλευση της περιοχής τροφοδοσίας της Πηγής. Ως εκ τούτου ουδείς μπορεί τεκμηριωμένα να διαβεβαιώσει ότι, οι ερευνητικές γεωτρήσεις για υδρογονάνθρακες που θα κάνουν και την Ήπειρο «σουρωτήρι», δεν θα επηρεάσουν και τις Πηγές. Γι’ αυτό νομίζω πως μία σχετική μελέτη με σύγχρονες μεθόδους, πρέπει να αποτελέσει για την Περιφέρεια Ηπείρου ζήτημα υψίστης σημασίας και άμεσης προτεραιότητας.
8.    Ολοκληρώνοντας, πιστεύω ότι η μελέτη πρέπει να περιλαμβάνει ακόμη την υποχρεωτική θέσπιση πρωτοβουλιών από τον Ενιαίο Φορέα και τους ΟΤΑ για την ευρεία ενημέρωση των πολιτών με φυλλάδια, συζητήσεις, εκθέσεις, ημερίδες, διαδίκτυο, κ.λ.π. , ώστε να υπάρξει κοινωνική ευαισθητοποίηση, συναίνεση, αποδοχή και συμμετοχή τους σε θέματα προστασίας και ορθολογικής χρήσης των υδατικών πόρων.  Σχετική μελέτη απέδειξε, ότι εάν κάθε πέντε (5) χρόνια οι ενημερωμένοι πολίτες αυξάνονται κατά 15% , τότε η εξοικονόμηση του νερού αυξάνεται  σε ποσοστό 10% .

 *Πρώην δήμαρχος Φιλιππιάδας