Για το νέο έτος…

Γράφει η

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΧΙΜΕΝΟΥ

 

Πέρασε κι άλλη μια χρονιά από πάνω μας. Φεύγει σε λίγες ώρες και πάντοτε όταν κάτι μας εγκαταλείπει συνήθως είναι η ώρα της περισυλλογής και κριτικής. Τι κάναμε; Τι δεν κάναμε; Τι πήγε καλά κι ολοκληρώθηκε; Τι πήγε στραβά κι απέτυχε; Για ποιο λόγο άραγε και τι μπορούμε ή μπορώ να κάνω για να πετύχω την επόμενη φορά, να γίνω λίγο καλύτερος την επομένη;
Απαιτείται απολογισμός και διαύγεια, απαιτείται γνώση και αυτοκριτική σπάνια πλέον στις ημέρες μας που έχουμε μάθει να βλέπουμε στον καθρέφτη. Συνήθως κλεφτά και με μισόκλειστα τα μάτια. Δεν γνωρίζουμε ούτε τι μας φταίει αλλά και το βέβαιο είναι πως συνήθως φταίνε οι άλλοι αντί εμείς.
Όταν πρόκειται από την άλλη για ένα πιο μεγάλο μόρφωμα, ας πούμε μια πόλη ποιος θα φταίει; Συνήθως αυτός που βρίσκεται στην κεφαλή, χωρίς να φταίει κανένας άλλος …. πάλι συνήθως. Μακάρι μια πόλη να ανήκε σ΄έναν και να εκτελούνταν και όλοι να λύναμε τα προβλήματά μας αλλά μάλλον δεν είναι έτσι. Υπάρχουν οι συνεργάτες, οι εκπρόσωποι, οι ίδιοι οι πολίτες που κι αυτοί ευθύνονται για τις δικές τους μικρές ή μεγάλες πράξεις και μετά όλοι οι υπόλοιποι.
Πλέουμε μόνοι μας ή και με άλλους παρέα στο ίδιο πλοίο που ονομάζεται πόλις; Τι είναι άραγε πόλις; Η «πόλις», λοιπόν, είναι μια μορφή ανώτερης κοινωνικής συνύπαρξης («ἡ πασῶν κυριωτάτη»), που εμπεριέχει όλες τις άλλες («πάσας περιέχουσα τὰς ἄλλας»), και αποβλέπει στο ανώτερο από όλα τα αγαθά («τοῦ κυριωτάτου πάντων»). Είναι δε «ἡ κοινωνία ἡ πολιτική». Στον ορισμό αυτό μπορούμε να διακρίνουμε το προσεχές γένος (genus proximum) της έννοιας «πόλις» και την ειδοποιό διαφορά της (specifica differentia). Συγκεκριμένα, το προσεχές της γένος, δηλαδή η ευρύτερη κατηγορία στην οποία εντάσσεται η έννοια, είναι ο όρος «κοινωνία» («κοινωνίαν τινα οὖσαν»), ενώ η ειδοποιός διαφορά της, δηλαδή το ιδιαίτερο εκείνο γνώρισμα που τη διαφοροποιεί από τις όμοιές της έννοιες, είναι το αγαθό στο οποίο αποβλέπει. Ειδικότερα, το αγαθό στο οποίο αποβλέπει, που είναι η ευδαιμονία των πολιτών, είναι το ανώτερο από όλα τα αγαθά των άλλων κοινωνιών και μ’ αυτό η «πόλις» επιδιώκει το συμφέρον του συνόλου των πολιτών. Αντίθετα, οι άλλες μορφές κοινωνίας επιδιώκουν ένα επιμέρους αγαθό για το συμφέρον των μελών τους θα μας πει ο Αριστοτέλης σοφά εδώ και αιώνες, για ν΄ακολουθήσει όλη η δυτική ευρωπαϊκή και παγκόσμια παράδοση.
Πόλις υπάρχει όταν κυριαρχεί η ευδαιμονία και μάλιστα η ευδαιμονία των πολλών, όλων των πολιτών αν θα ήταν και είναι δυνατόν. Αλλιώς ή όλοι ευδαιμονούμε ή όλοι βυθιζόμαστε μαζί με το καράβι και κανένα νέο έτος δεν μπορεί να μας βοηθήσει με τη φόρα και τη νέα δυναμική που θα φυσήξει πάνω απ΄τα κεφάλι μας….