Υπόθεση φέτα: Προστασία στα χαρτιά ή στην πραγματικότητα;

Του

Γιώργου Στύλιου*

 

Με την πρόσφατη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου Ευρωπαϊκής Ένωσης – Καναδά (CETA) το ζήτημα της προστασίας της φέτας ήρθε ξανά στην επικαιρότητα. Στη συζήτηση κυριάρχησαν συνθήματα, υψηλοί τόνοι και καταγγελίες. Δεν είναι η πρώτη φορά και δυστυχώς δε θα είναι και η τελευταία. Μία ψύχραιμη και ρεαλιστική προσέγγιση είναι πάντα αναγκαία σε αυτές τις περιπτώσεις. Το κυριότερο όμως είναι να δούμε τι γίνεται από εδώ και πέρα.
Σύμφωνα με την εθνική και κοινοτική νομοθεσία, από το 1996 η ονομασία φέτα είναι Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ) και χρησιμοποιείται αποκλειστικά για το τυρί που παράγεται με παραδοσιακό τρόπο στην Ελλάδα (από πρόβειο γάλα ή μείγμα αυτού με αίγειο σε ποσοστό 30%), σε μία συγκεκριμένη και οριοθετημένη γεωγραφική περιοχή.
Μετά από προσφυγές άλλων χωρών και δικαστικές διαμάχες, το 2005 το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων τελεσίδικα κατοχύρωσε την ελληνική φέτα ως προϊόν ΠΟΠ. Η απόφαση αυτή δεν δεσμεύει τρίτες χώρες εκτός ΕΕ και φυσικά τον Καναδά.
Μέχρι σήμερα στον Καναδά, πριν τη συμφωνία CETA, κυκλοφορούσε αγελαδινό τυρί με την ονομασία φέτα, μαζί με εικόνες από την Ακρόπολη και τα Αιγαιοπελαγίτικα νησιά. Δηλαδή δεν υπήρχε καμία προστασία. Ήταν η φέτα προστατευμένο προϊόν στις εμπορικές συναλλαγές ΕΕ- Καναδά, πριν την συμφωνία; Όχι. Και οι Καναδοί παρήγαν φέτα από αγελαδινό γάλα, χρησιμοποιώντας ελληνικά σήματα παραπλανώντας τους καταναλωτές. Με τη συμφωνία CETA προστατεύεται η φέτα σε απόλυτο βαθμό όπως γίνεται στην ΕΕ; Όχι. Μπαίνει όμως ένα πλαίσιο. Επιπλέον με τη συμφωνία, η φέτα μαζί με άλλα τέσσερα τυριά, περιλαμβάνεται στα προστατευόμενα προϊόντα γεωγραφικής ένδειξης. Επιτυγχάνεται έτσι η σαφής διάκριση του γνήσιου ελληνικού προϊόντος.  
Γιατί δεν καταφέραμε την απόλυτη προστασία, την απαγόρευση δηλαδή των Καναδών να παράγουν και αυτοί φέτα; Δυστυχώς δεν υπήρξε στο παρελθόν από την ελληνική πλευρά τεκμηριωμένη και οργανωμένη προστασία του προϊόντος. Δεν έχει σταλεί ποτέ μια επίσημη επιστολή από προξενική αρχή, από το Υπουργείο Εξωτερικών, το Αγροτικής Ανάπτυξης από μεμονωμένους ή ομάδα παραγωγών, προς μια χώρα που χρησιμοποιεί την ονομασία φέτα. Και φυσικά δεν υπήρξε οργανωμένη συνεργασία των εμπλεκόμενων φορέων για την προστασία του προιόντος. Αβλεψίες και παραλείψεις επί σειρά ετών από τις αρμόδιες αρχές, εξασθένισαν τα ελληνικά επιχειρήματα. Διαμορφώθηκε μία δεδομένη κατάσταση και ένα αρνητικό περιβάλλον.
Τίθεται το ερώτημα και τώρα τι κάνουμε; Θέλουμε να προστατέψουμε τη φέτα στα χαρτιά ή στην πράξη. Οφείλουμε να δούμε την επόμενη μέρα της συμφωνίας, στηριζόμενοι στις ευκαιρίες που ανοίγονται, αλλά κυρίως στην υψηλή ποιότητα και τη δυναμική του ίδιου του προϊόντος. Αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα παράγονται 120.000 τόνοι φέτας ετησίως. Οι 80.000 καταναλώνονται εδώ, ενώ οι 40.000 εξάγονται. Στην Ευρώπη η ζήτηση για φέτα ξεπερνά τους 500.000 τόνους. Οι δυνατότητες που μας παρουσιάζονται είναι πολλές.
Απαιτείται λοιπόν να χαραχθεί μία μακροπρόθεσμη στρατηγική και να υποστηριχθεί από όλη την αλυσίδα της παραγωγικής και εμπορικής προώθησης του προιόντος: από τους κτηνοτρόφους και τους παραγωγούς, την βιομηχανία (τυροκομία), τις  οργανωμένες ομάδες παραγωγών- συνεταιρισμούς, τους δημόσιους λειτουργούς- υπαλλήλους (γεωπόνοι –κτηνίατροι), τις ανά νομό διευθύνσεις αγροτικής οικονομίας και κτηνιατρικής ΔΑΟΚ, μέχρι τους ιδιώτες γεωτεχνικούς επιστήμονες συμβούλους των παραγωγών και τους εμπόρους ζωοτροφών και κτηνοτροφικών φαρμάκων και τέλος σίγουρα με τη συνδρομή του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων.  
Μία στρατηγική που θα ξεκινά από την δημιουργία ενός ισχυρού και αναγνωρίσιμου «brandname». Η ονομασία φέτα πρέπει να ταυτιστεί με αυτό που είναι: προϊόν ξεχωριστής διατροφικής αξίας. Που παράγεται από γάλα το οποίο προέρχεται από προβατίνες και αίγες τοπικών φυλών που έχουν εκτραφεί με παραδοσιακό τρόπο και η διατροφή τους στηρίζεται αποκλειστικά σε δικούς μας βοσκότοπους με την ιδιαίτερη βιοποικιλότητα της ελληνικής φύσης.
Πρεσβευτές του ισχυρού «brandname» πρέπει να είναι οι ίδιοι οι παραγωγοί, οι οποίοι οφείλουν να ενημερώνονται για τις υψηλές προδιαγραφές του προιόντος και με τον επαγγελματισμό  τους να συντηρούν να υψηλά στάνταρ ποιότητας της φέτας.  
Μονόδρομος είναι η αύξηση της παραγωγής.  Και αυτό θα επιτευχθεί με περισσότερα ντόπια ζώα, εγχώριες φυλές, με γενετική βελτίωση αυτών, με περισσότερους βοσκότοπους, σύγχρονες σταβλικές εγκαταστάσεις, καλύτερα τυροκομεία, συστηματική και αξιόπιστη μεταποίηση και δυναμική προώθηση της φέτας σε όλη την αλυσίδα πώλησης. Η καλύτερη οργάνωση κτηνοτρόφων και παραγωγών μέσω διεπαγγελματικής ένωσης θα βοηθήσει στη δημιουργία οικονομίας κλίμακας, θα εξασφαλίσει καλύτερους όρους και για φτηνότερο τραπεζικό δανεισμό, μείωση του κόστους παραγωγής και συμφέρουσες συμφωνίες στις προμήθειες και στις πωλήσεις. Απαραίτητος  κρίκος στην αλυσίδα της στρατηγικής είναι η προστασία του προϊόντος στο εσωτερικό και στο εξωτερικό. Με συστηματικούς και αυστηρούς ελέγχους από τις αρμόδιες αρχές, τον οργανισμό «ΕΛΓΟ – Δήμητρα» για το παραγόμενο γάλα στο εσωτερικό, επαγρύπνηση και επιθετική πολιτική στο εξωτερικό χρησιμοποιώντας όλα τα ένδικα μέσα και τα εργαλεία που μας παρέχει η εμπορική και οικονομική διπλωματία.   
Πόροι για να εφαρμοστεί αυτή η στρατηγική υπάρχουν. Είναι οι κοινοτικοί πόροι του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020, καθώς και οι πόροι της νέας ΚΑΠ.  Έχουμε μπροστά μας μία ευκαιρία, που αν δουλέψουμε με σύστημα, θα έχουμε πολλά οφέλη. Αν αφεθούμε σε καταγγελίες και μίζερες προσεγγίσεις, η ευκαιρία θα μετατραπεί σε πρόβλημα. Η ενίσχυση της φέτας, ως ένα από τα ανταγωνιστικά μας προϊόντα, μέσω της αύξησης της παραγωγής της θα δώσει διέξοδο σε νέους ανθρώπους, θα στηρίξει την ελληνική περιφέρεια και την ύπαιθρο, θα τονώσει τις εξαγωγές και την οικονομία. Θα δυναμώσει το εμπορικό ισοζύγιο, θα φέρει την ανάκαμψη και την ανάπτυξη της οικονομίας μας. Η Ελλάδα της προόδου είναι εδώ. Ας αφήσουμε την Ελλάδα της μιζέριας οριστικά πίσω μας και ας ατενίσουμε το μέλλον με σιγουριά και εθνική αυτοπεποίθηση.  

 

*Βουλευτής Άρτας της Νέας Δημοκρατίας και Αναπληρωτής Τομεάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

stilios-aa-nea-88-z