Η Ιστορία παίζει ποδόσφαιρο

Γράφει o

ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΑΤΣΗΣ*

 

«Καλή η λογική, αλλά η φαντασία
είναι το απόλυτο εργαλείο»
(Αινστάιν)

Το τελευταίο παιχνίδι της Αγγλίας  με το οποίο αποκλείστηκε από το Euro, ήταν ένα παιχνίδι χωρίς πυξίδα και στρατηγική. Όπως ακριβώς και το δημοψήφισμά τους με το οποίο αποφάσισαν το Brexit, χωρίς να υπολογίσουν τις συνέπειες και το τι ακριβώς θέλουν να κάνουν την επόμενη μέρα.
Είναι επικίνδυνο να βλέπεις μια μεγάλη χώρα να παίζει με την ιστορία χωρίς συναίσθηση των συνεπειών,  επηρεασμένη από συνθήματα και λαικίστικες κραυγές. Και να σκεφτεί κανείς πως το δικό τους δημοψήφισμα έδινε την άνεση του χρόνου και τις δυνατότητες για πολύπλευρες πολιτικές συζητήσεις, δεν έμοιαζε δηλαδή με τη δική μας περσινή οπερέτα!
Το ποδόσφαιρο έχει απίστευτες αναλογίες με τη ζωή. Ο μεγάλος ουρουγουανός λογοτέχνης Εδουάρδο Γκαλεάνο έβλεπε πάνω στο πράσινο χαλί σκόρπια άγανα της Ιστορίας. Στην τρομοκρατημένη Γαλλία είναι δυνατόν να διακρίνει κανείς όλα τα χαρακτηριστικά του σύγχρονου εγκλωβισμένου κι ανελεύθερου κόσμου. Θα ήθελα να σταθώ σε δύο απ’ αυτά. Το ένα είναι η τυποποίηση της εποχής μας, όπως αντανακλάται εν προκειμένω στον τρόπο ανάπτυξης των ομάδων.  Οι ίδιες ακριβώς μονότονες, προβλέψιμες, επαναλαμβανόμενες κινήσεις απ’ όλες τις ομάδες. Το ίδιο πληκτικό θέαμα, η απομάγευση, η ρουτίνα, η πλήξη, όπως ακριβώς και στην καθημερινότητά μας. Η εικόνα ενός κόσμου που ζει στερεοτυπικά στα πλαίσια της μαζικής κουλτούρας και της ρομποτοποίησης των πάντων.
Το άλλο χαρακτηριστικό είναι η έξαρση της βίας και της ακροδεξιάς. Το μίσος με το οποίο χτυπιούνται οι χουλιγκάνοι είναι μια από τις μεγαλύτερες αποδείξεις του εκφασισμού της Ευρώπης. Τα ξυρισμένα μέχρι γδαρσίματος κεφάλια ολοένα  και περισσότερων ποδοσφαιριστών και τα βρωμισμένα από τα τατουάζ σώματά τους είναι, κατά τη γνώμη μου, πράξεις βίας κατά του ίδιου τους του εαυτού. Εκφράζουν μ’ αυτό τον τρόπο όχι μόνο την αντιαισθητικότητα, αλλά και τον παραλογισμό της εποχής μας. Αλλά και ο τρόπος με τον οποίο πανηγυρίζουν  οι ποδοσφαιριστές, οι άγριοι μορφασμοί και οι νευρικές κινήσεις δείχνουν ότι δε μπορούν να χαρούν τη χαρά τους με τον τρόπο που ταιριάζει στον  άνθρωπο.
Ποιος είναι αυτός ο τρόπος; Μας τον διδάσκει ο Ηνίοχος, αιώνες τώρα, από τους Δελφούς. Ο Ηνίοχος μόλις έχει κερδίσει μια από τις πιο δύσκολες νίκες με τέθριππο άρμα. Δεν τρέχει σαν τρελός, δε χτυπιέται σα δαιμονισμένος, δεν κάνει κωλοτούμπες. Χαίρεται, όπως είναι φυσικό, αλλά η χαρά του είναι ελεγχόμενη, είναι η χαρά ενός ανθρώπου που είναι αληθινά νικητής, γιατί πάνω απ’ όλα έχει αυτοέλεγχο, αυτοσυγκράτηση και αυτοπειθαρχία, ακόμη και στις οριακές στιγμές της προσωπικής του ευτυχίας!
Υπήρξαν εποχές που το ποδόσφαιρο δεν είχε να ζηλέψει τίποτα απολύτως από τη μεγάλη και υψηλής ποιότητας Τέχνη. Υπήρξαν ποδοσφαιριστές, όπως ο χορευτής Κρόιφ,  ο αυτοκρατορικός Μπεκενπάουερ κι ο εγκεφαλικός Ζιντάν, που δεν ήταν απλά ρομποτάκια, δεν εκτελούσαν απλά εντολές, αλλά έπαιρναν πρωτοβουλίες και δημιουργούσαν, γιατί διέθεταν   πλαστικότητα, ποιητικότητα, έμπνευση, προσωπικότητα. Υπήρξαν εποχές στην Ιστορία που από τα χαμηλά κοινωνικά στρώματα ξεπηδούσαν προσωπικότητες που δεν απεμπολούσαν τα αυθεντικά τους χαρακτηριστικά όσο ψηλά κι αν έφταναν, όπως κάνουν οι σημερινοί ηγέτες του σωλήνα.  Υπήρχαν ηγέτες, και στο ποδόσφαιρο και στη ζωή,  που με τη φαντασία τους μπορούσαν να βρουν τους κατάλληλους διαδρόμους, να κάνουν τους πιο απίθανους ελιγμούς, να καταστρώσουν πάνω στο πράσινο σκηνικό της ζωής τα πιο ανατρεπτικά  στρατηγικά σχέδια. Τώρα το παιχνίδι κατάντησε άγευστο και άχαρο, με μοναδικό ενδιαφέρον το «στοίχημαν» αποτέλεσμα, και πλήρη αδιαφορία για το συνολικό αγώνα της ζωής.

*Φιλόλογος